Effectieve oplossingen voor kinderen die in bed plassen (nachtelijke enuresis)

Bedplassen is een veelvoorkomend probleem waarmee veel gezinnen in de kindertijd te maken krijgen. Medisch staat dit bekend als enuresis en het betekent dat een kind ongewild urine verliest. Dit kan zowel voor het kind als voor de ouders psychologisch en sociaal belastend zijn. Met de juiste aanpak, geduld en passende methoden is bedplassen echter in de meeste gevallen goed te behandelen.

In dit artikel bespreken we de oorzaken van bedplassen bij kinderen, effectieve oplossingen, wat ouders thuis kunnen doen en wanneer het verstandig is om een arts te raadplegen.

Wat is bedplassen (enuresis)?

Bedplassen is het onvrijwillig verliezen van urine tijdens de nacht of overdag, terwijl het kind eigenlijk de leeftijd heeft bereikt waarop het de blaas zou moeten kunnen controleren.

• Bedplassen na de leeftijd van 5 jaar wordt als aandachtspunt gezien

• Komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes

• Is meestal een tijdelijke en ontwikkelingsgerelateerde situatie

Soorten bedplassen

1. Nachtelijk bedplassen (nachtelijke enuresis)

Het kind plast tijdens de slaap zonder dit zelf te merken. Dit is de meest voorkomende vorm.

2. Overdag urineverlies

Het kind heeft moeite om urine vast te houden terwijl het wakker is. Dit kan samenhangen met blaasproblemen of psychologische factoren.

3. Primaire enuresis

Het kind is nooit langdurig zindelijk geweest sinds de geboorte.

4. Secundaire enuresis

Het kind was eerder zindelijk, maar begint later opnieuw met bedplassen. Dit wordt vaak veroorzaakt door stress, emotionele gebeurtenissen of medische problemen.

Waarom plassen kinderen in bed?

Bedplassen heeft meestal niet één enkele oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol.

1. Onvoldoende ontwikkelde blaas

Bij sommige kinderen zijn de blaasspieren nog niet volledig ontwikkeld, waardoor het vasthouden van urine moeilijker is.

2. Diepe slaap

Kinderen die zeer diep slapen, worden niet wakker van het signaal dat de blaas vol is.

3. Erfelijke aanleg

Als één of beide ouders in hun jeugd bedplasten, is de kans groter dat het kind dit ook doet.

4. Hormonale factoren

Het hormoon ADH, dat ’s nachts de urineproductie vermindert, kan onvoldoende worden aangemaakt.

5. Psychologische factoren

• Verhuizing

• Schoolverandering

• Geboorte van een broertje of zusje

• Spanningen binnen het gezin

Deze factoren spelen vooral een rol bij secundaire enuresis.

6. Verstopping (obstipatie)

Een volle darm kan druk uitoefenen op de blaas en zo het vasthouden van urine bemoeilijken.

7. Urineweginfecties

Als bedplassen samengaat met pijn of een branderig gevoel bij het plassen, is medisch onderzoek noodzakelijk.

Oplossingen die thuis toegepast kunnen worden

1. Vloeistofinname reguleren

• Overdag voldoende laten drinken

• In de avond, vooral 2 uur voor het slapengaan, minder drinken

2. Goede toiletgewoonten aanleren

• Altijd naar het toilet gaan vlak voor het slapengaan

• Regelmatige toiletmomenten overdag stimuleren

3. Nachtelijk wekken

• Ouders kunnen het kind ’s nachts op vaste tijden rustig wakker maken om naar het toilet te gaan

• Dit is een tijdelijke ondersteuning en geen definitieve oplossing

4. Obstipatie voorkomen

• Vezelrijke voeding

• Veel groenten en fruit

• Voldoende vocht

Verstopping kan bedplassen aanzienlijk verergeren.

5. Blaastraining

• Overdag leren om urine iets langer op te houden

• Geleidelijk de blaascapaciteit vergroten

Deze oefeningen dienen bij voorkeur onder begeleiding van een arts of specialist te gebeuren.

Hoe moeten ouders reageren?

De houding van ouders is cruciaal bij kinderen die in bed plassen.

• Straf het kind nooit

• Maak het kind niet belachelijk

• Vergelijk het niet met andere kinderen

• Benadruk dat het niet zijn of haar schuld is

• Beloon en waardeer elke kleine vooruitgang

Bedplassen is geen bewuste keuze van het kind.

Wanneer naar de huisarts?

Het is verstandig om een arts te raadplegen als:

• Het bedplassen aanhoudt na de leeftijd van 6–7 jaar

• Het kind eerder zindelijk was en opnieuw begint

• Er ook overdag urineverlies optreedt

• Er pijn of een branderig gevoel is bij het plassen

• Er regelmatig urineweginfecties voorkomen

De arts kan indien nodig urineonderzoek, echografie of hormonale tests laten uitvoeren.

Behandelmethoden

Onder medische begeleiding kunnen de volgende behandelingen worden ingezet:

• Gedragstherapie

• Enuresis-alarm (plaswekker)

• Medicatie (alleen indien echt noodzakelijk)

Medicatie wordt doorgaans als laatste optie beschouwd.

Wanneer gaat bedplassen over?

Bij de meeste kinderen verdwijnt bedplassen:

• Met het ouder worden

• Naarmate het zenuwstelsel en de blaas zich verder ontwikkelen

• Met de juiste begeleiding en ondersteuning

Geduld en een positieve aanpak zijn hierbij essentieel.

Conclusie

Bedplassen bij kinderen is geen reden voor schaamte en hoeft niet verborgen te worden. Met de juiste informatie, een rustige benadering en eventueel professionele hulp is het probleem in de meeste gevallen goed op te lossen. Het belangrijkste is dat het kind zich veilig, begrepen en gesteund voelt.